ಇಂದಿನಿಂದ 2025–26ರ ಧನುರ್ಮಾಸ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆ, ಉಪವಾಸ, ದಾನ, ಜಪ, ಪಠಣ ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಧನುರ್ಮಾಸದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪ
ಮೂಲ: ಸೂರ್ಯನು ಧನು ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿನದಿಂದ ಧನುರ್ಮಾಸ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಈ ಮಾಸ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪ: ಪದ್ಮಪುರಾಣ, ವಿಷ್ಣು ಧರ್ಮೋತ್ತರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆಂಡಾಳ್ ತಿರುಪ್ಪಾವೈ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಂಡಾಳ್ ಅವರ ತಿರುಪ್ಪಾವೈ ಪಠಣವು ಧನುರ್ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಪಾಶುರಂ ಪಠಿಸಿ, 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತರು ತಿರುಪ್ಪಾವೈ ಪಠಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ: ಧನುರ್ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠದ್ವಾರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಧನುರ್ಮಾಸದ ಮಹತ್ವ
ವಿಷ್ಣು ಆರಾಧನೆ: ಮುಂಜಾನೆ 4–6 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ದಾನ: ಉಪವಾಸ, ಅನ್ನದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಪುಣ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ನಿಷೇಧ: ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಕ್ಷೌರ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕಾಲ. ಭಕ್ತಿಯ ಚೈತನ್ಯ: ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕರ್ಮವೂ ದೊಡ್ಡ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತೂಲಸಿ ದಳವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೂ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಗಿನ ಪೂಜೆ: ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಷ್ಣು ದೇವರಿಗೆ ತಿರುಪ್ಪಾವೈ ಪಠಣ, ತೂಲಸಿ ದಳ ಸಮರ್ಪಣೆ. ಅನ್ನದಾನ: ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ, ಹಣ್ಣು, ಬಟ್ಟೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಧನುರ್ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ: ಧನುರ್ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಆಚರಣೆ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದರ್ಶನ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ವೈಕುಂಠದ್ವಾರ ಪ್ರವೇಶ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಗೀತ, ಭಜನ, ತಿರುಪ್ಪಾವೈ ಪಠಣ, ಅಲಂಕಾರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಧನುರ್ಮಾಸವು ಭಕ್ತಿಯ, ಪುಣ್ಯದ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಮಾಸ. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆ, ಉಪವಾಸ, ದಾನ, ಜಪದ ಮೂಲಕ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಣ್ಣ ಕರ್ಮವೂ ದೊಡ್ಡ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಿರುಪ್ಪಾವೈ ಪಠಣ ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಧನುರ್ಮಾಸದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
