ಹರಿದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ನೀಡುವ ಬದಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ; RBI ನಿಯಮಗಳೇನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
ನವದೆಹಲಿ: ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಹರಿದ, ಕಟ್ ಆಗಿರುವ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳಿವೆಯೇ? ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಸೆಯುವ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
RBI ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹರಿದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘Soiled Notes’ (ಸಾಯ್ಲ್ಡ್ ನೋಟುಗಳು) ಮತ್ತು ‘Mutilated Notes’ (ಮ್ಯೂಟಿಲೇಟೆಡ್ ನೋಟುಗಳು) ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
Soiled Notes ಎಂದರೇನು?
ಸ್ವಲ್ಪ ಹರಿದಿರುವ, ಎರಡು ತುಂಡಾಗಿರುವ, ಅಂಚುಗಳು ಕಟ್ ಆಗಿರುವ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೊಳಕಾಗಿರುವ, ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆ ಕಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ನೋಟುಗಳನ್ನು Soiled Notes ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಠೇವಣಿ ಮಾಡಬಹುದು.
Mutilated Notes ಎಂದರೇನು?
ನೋಟುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನೋಟಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು Mutilated Notes ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಇಂತಹ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೀರಿಯಲ್ ನಂಬರ್ ಮತ್ತು ನೋಟಿನ ಮೌಲ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, RBI ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ನೋಟು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
- ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೋಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
- RBI ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದರೆ ನೋಟನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಲಹೆ
ಹರಿದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಂಡ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಬದಲು, RBI ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಹಣ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
